Các loại mặt nạ chống khói PCCC phổ biến

Các loại mặt nạ chống khói PCCC phổ biến ? Trong các sự cố hỏa hoạn, cháy nổ tại các tòa nhà cao tầng, chung cư, nhà xưởng sản xuất hay trung tâm thương mại, yếu tố gây nguy hiểm trực tiếp và dẫn đến thương vong cao nhất không phải là ngọn lửa, mà chính là khói độc. Các loại khí độc sinh ra từ quá trình cháy các vật liệu tổng hợp làm suy giảm nhanh chóng lượng oxy trong không khí, khiến nạn nhân mất khả năng nhận thức và hành động chỉ trong vài phút.

Để giải quyết vấn đề này, mặt nạ chống khói PCCC (phòng cháy chữa cháy) được thiết kế và đưa vào sử dụng như một thiết bị bảo hộ hô hấp bắt buộc. Đối với các ban quản lý tòa nhà, chủ doanh nghiệp và các hộ gia đình, việc trang bị mặt nạ phòng độc thoát hiểm là biện pháp dự phòng rủi ro thiết thực nhất.

Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết về thông số kỹ thuật, cấu tạo và cách phân loại các dòng mặt nạ chống khói trên thị trường hiện nay.

1/ Mặt nạ chống khói PCCC là gì?

Mặt nạ chống khói PCCC, hay còn được gọi là mặt nạ phòng độc PCCC, mặt nạ thoát hiểm hỏa hoạn, là một thiết bị bảo hộ cá nhân chuyên dụng. Sản phẩm có thiết kế bao phủ toàn bộ vùng đầu hoặc che kín phần mũi, miệng và mắt của người sử dụng.

Chức năng chính của thiết bị này là lọc bỏ các hạt bụi mịn, khói đen và đặc biệt là trung hòa các loại khí độc hại sinh ra trong đám cháy (như Carbon Monoxide – CO, Hydrogen Cyanide – HCN, vi hạt nhựa cháy). Khi người dùng hít thở thông qua hệ thống phin lọc của mặt nạ, các tác nhân độc hại sẽ bị giữ lại hoặc chuyển hóa, cho phép luồng không khí sạch và lượng oxy cần thiết đi vào hệ hô hấp.

Mặt nạ chống khói PCCC khác biệt so với các loại khẩu trang thông thường hoặc mặt nạ y tế ở chỗ chúng có hệ thống phin lọc chứa than hoạt tính và các chất xúc tác hóa học, được cấu tạo đặc biệt để xử lý luồng khí có nhiệt độ cao và nồng độ chất độc đậm đặc.

2/ Tại sao việc trang bị mặt nạ phòng cháy chữa cháy là yêu cầu thiết yếu?

Theo các thống kê y tế và dữ liệu từ lực lượng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ (PCCC & CNCH), có tới 95% số ca tử vong trong các vụ hỏa hoạn là do ngạt khí độc và thiếu hụt oxy, chứ không phải do bỏng nhiệt.

• Tác động của khí Carbon Monoxide (CO): Trong môi trường cháy kín, oxy bị tiêu thụ nhanh chóng để duy trì ngọn lửa, dẫn đến hiện tượng cháy không hoàn toàn và sinh ra lượng lớn khí CO. Khí CO không màu, không mùi, không vị. Khi hít vào phổi, CO liên kết với Hemoglobin trong máu mạnh gấp 200 lần so với oxy, làm mất khả năng vận chuyển oxy đi nuôi cơ thể. Nạn nhân sẽ nhanh chóng rơi vào trạng thái đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, mất phương hướng và hôn mê sâu.

• Tác động của các khí độc khác: Đồ nội thất, vật liệu cách âm, mút xốp, nhựa tổng hợp khi cháy sẽ giải phóng ra các khí độc như HCN, HCl, Phosgene. Việc hít phải các khí này gây bỏng rát đường hô hấp, làm sưng tấy niêm mạc phổi ngay lập tức.

• Suy giảm tầm nhìn: Khói đen dày đặc làm giảm tầm nhìn xuống mức 0, khiến người kẹt lại không thể tìm thấy lối thoát hiểm (cầu thang bộ, cửa thoát nạn).

Trang bị mặt nạ chống khói PCCC cung cấp cho người gặp nạn một khoảng thời gian “vàng” (thông thường từ 40 đến 60 phút) với nguồn không khí duy trì sự sống. Khoảng thời gian này đủ để người dùng di chuyển ra khỏi khu vực nhiễm khói, tìm đường xuống tầng trệt hoặc đi lên khu vực lánh nạn an toàn để chờ lực lượng cứu hộ chuyên nghiệp.

3/ Phân tích cấu tạo và đặc điểm kỹ thuật của mặt nạ thoát hiểm

Một thiết bị mặt nạ phòng độc PCCC đạt tiêu chuẩn chất lượng được cấu thành từ các bộ phận kỹ thuật chức năng sau đây:

Phần mũ trùm bảo vệ đầu (Mũ trùm chống cháy)

Đối với dòng mặt nạ thoát hiểm khẩn cấp, phần mũ trùm thường được sản xuất từ vật liệu vải bạt chống cháy hoặc màng nhôm phản quang.

• Chống bức xạ nhiệt: Lớp màng tráng nhôm có khả năng phản xạ lại bức xạ nhiệt từ ngọn lửa, ngăn chặn tình trạng bỏng rát cho vùng đầu, mặt và cổ của người sử dụng khi phải chạy ngang qua các hành lang có nhiệt độ cao.

• Chống bắt lửa: Vật liệu cấu tạo mũ trùm không tự bắt lửa và không duy trì sự cháy, đảm bảo các tia lửa nhỏ hoặc tàn tro rơi trúng không làm hỏng thiết bị.

Kính chắn bảo vệ mắt (Kính cường lực Polycarbonate)

Khói hỏa hoạn mang theo lượng lớn bụi than và hóa chất gây cay mắt, làm suy giảm thị lực. Kính chắn của mặt nạ chống khói được làm từ chất liệu nhựa Polycarbonate trong suốt.

• Đặc tính: Polycarbonate có khả năng chịu lực va đập tốt, chịu nhiệt độ cao không bị chảy nhão và có lớp phủ chống đọng hơi sương. Điều này giúp người dùng duy trì tầm nhìn rõ ràng để xác định hướng di chuyển.

• Kích thước: Thiết kế kính chắn mở rộng góc nhìn toàn cảnh, không gây cản trở thị giác.

Lõi lọc khí và màng lọc (Phin lọc than hoạt tính)

Đây là trung tâm xử lý kỹ thuật của toàn bộ chiếc mặt nạ. Lõi lọc khí thoát hiểm PCCC có cấu tạo nhiều lớp đan xen:

• Lớp màng lọc bụi thô: Chặn lại các hạt khói đen, bụi bẩn, tàn tro có kích thước lớn.

• Lớp than hoạt tính tẩm hóa chất: Than hoạt tính có cấu trúc mao mạch rỗng, hấp thụ trực tiếp các loại khí độc hữu cơ, khí axit.

• Lớp chất xúc tác Hopcalite: Đây là thành phần quan trọng nhất để chuyển hóa khí CO độc hại thành khí CO2 ít độc hại hơn, cho phép người dùng tiếp tục hít thở an toàn. Chất xúc tác này hoạt động hiệu quả để duy trì luồng không khí có thể hô hấp trong thời gian quy định (thường là 40 phút).

Hệ thống van hô hấp một chiều

Mặt nạ được trang bị van hút và van xả hoạt động độc lập một chiều. Van hút chỉ mở ra khi người dùng hít vào, kéo không khí đi qua phin lọc. Van xả chỉ mở ra khi người dùng thở ra, đẩy trực tiếp khí CO2 và hơi ẩm từ hơi thở ra bên ngoài môi trường. Cơ chế này đảm bảo không khí độc không thể đi ngược vào bên trong mặt nạ thông qua van xả.

4/ Phân loại các dòng mặt nạ chống khói PCCC phổ biến trên thị trường

Tùy thuộc vào thiết kế, tính ứng dụng và môi trường sử dụng, các thiết bị mặt nạ phòng độc được chia thành các nhóm sản phẩm chính sau:

Mặt nạ thoát hiểm khẩn cấp trùm đầu

Đây là dòng sản phẩm thông dụng nhất, được thiết kế chuyên biệt để phục vụ cho mục đích thoát hiểm hỏa hoạn trong môi trường dân dụng và văn phòng.

• Thiết kế: Cấu tạo dạng túi trùm kín toàn bộ vùng đầu, mặt và cổ. Được hút chân không trong hộp hoặc túi nilon kín để bảo quản dài hạn.

• Đặc điểm: Tích hợp sẵn phin lọc cố định, không thể tháo rời. Thao tác sử dụng cực kỳ đơn giản: xé bao bì, nong rộng cổ cao su và trùm thẳng lên đầu. Phù hợp cho mọi đối tượng từ người lớn tuổi đến trẻ em, không yêu cầu kỹ năng đào tạo phức tạp.

• Tính chất: Là loại thiết bị sử dụng một lần. Sau khi đã khui màng bọc chân không và tiếp xúc với không khí, các hoạt chất trong phin lọc sẽ bắt đầu bị trung hòa. Khi đã sử dụng để thoát khỏi đám cháy, thiết bị phải được tiêu hủy.

• Ứng dụng: Trang bị dự phòng tại các hộ gia đình chung cư, khách sạn, cơ sở kinh doanh karaoke, trường học, bệnh viện.

Mặt nạ phòng độc toàn mặt (Full face)

Dòng mặt nạ này cung cấp mức độ bảo vệ chuyên nghiệp hơn, kết hợp tính năng bảo vệ hô hấp và bảo vệ toàn bộ khuôn mặt khỏi tác động vật lý, hóa học.

• Thiết kế: Phần khung mặt nạ làm bằng cao su hoặc silicone nguyên sinh bám sát vào đường viền khuôn mặt. Mặt kính Polycarbonate chiếm diện tích lớn che phủ toàn bộ mắt, mũi, miệng.

• Đặc điểm: Sử dụng hệ thống phin lọc tháo rời. Người dùng có thể thay thế các loại phin lọc khác nhau tùy thuộc vào loại hóa chất hoặc khí độc có trong môi trường làm việc. Thiết bị có thể tái sử dụng nhiều lần sau khi vệ sinh, chỉ cần thay mới phin lọc khi hết hạn.

• Ứng dụng: Trang bị cho lực lượng PCCC cơ sở, đội cứu nạn cứu hộ chuyên nghiệp, hoặc công nhân làm việc trong các hầm mỏ, nhà máy xử lý hóa chất độc hại, khu vực rò rỉ khí gas.

Mặt nạ bán mặt (Half face) kết hợp kính bảo hộ

Loại mặt nạ này chỉ che kín khu vực mũi và miệng, không che mắt. Nếu sử dụng trong môi trường hỏa hoạn, bắt buộc phải đeo thêm kính chắn khói kín khít để bảo vệ giác mạc.

• Đặc điểm: Kích thước gọn nhẹ, sử dụng 1 hoặc 2 phin lọc tháo rời. Phin lọc có thể chống bụi mịn hoặc chống các loại khí axit, hơi hữu cơ.

• Ứng dụng: Ít được dùng trực tiếp cho mục đích thoát hiểm hỏa hoạn vì không bảo vệ được vùng mắt và đầu trước nhiệt độ cao. Tuy nhiên, thiết bị này đặc biệt phù hợp cho người lao động làm việc trong môi trường phun sơn PU, pha chế hóa chất, phun thuốc trừ sâu, thợ mộc mài chà nhám sinh bụi mịn.

5/ Đối tượng và không gian cần trang bị mặt nạ phòng độc PCCC

Sự hiện diện của mặt nạ chống khói PCCC là yêu cầu cấp thiết đối với nhiều không gian và nhóm đối tượng khác nhau:

• Cư dân sinh sống tại chung cư cao tầng, khu tập thể: Khi xảy ra cháy nổ ở các tầng dưới, khói độc theo hiệu ứng ống khói sẽ bốc lên các tầng trên rất nhanh. Lối cầu thang bộ thoát hiểm có thể bị nhiễm khói. Lúc này, mặt nạ chống khói là công cụ hỗ trợ để gia đình chạy xuyên qua đám khói để thoát ra ngoài.

• Nhân viên làm việc tại các tòa nhà văn phòng, trung tâm thương mại: Những khu vực tập trung đông người, nhiều thiết bị điện tử, thảm trải sàn. Khi cháy, các vật liệu này sinh ra lượng lớn khí độc.

• Khách sạn, cơ sở lưu trú, karaoke: Theo quy định an toàn PCCC hiện hành, các cơ sở kinh doanh dịch vụ này bắt buộc phải trang bị mặt nạ thoát hiểm trong từng phòng lưu trú để khách hàng sử dụng khi có sự cố.

• Nhân sự tại các nhà máy, xí nghiệp: Công nhân làm việc tại kho chứa hóa chất, xưởng may mặc, kho dệt nhuộm, xưởng gỗ.

• Lực lượng PCCC chuyên ngành và dân phòng cơ sở: Cần trang bị các loại mặt nạ toàn mặt chuyên nghiệp hoặc thiết bị trợ thở SCBA (bình khí oxy nén đeo lưng) để tiếp cận vào sâu bên trong tâm đám cháy.

6/ Hướng dẫn sử dụng và bảo quản mặt nạ chống khói thoát hiểm

Để thiết bị phát huy tối đa công dụng trong tình huống khẩn cấp, người dùng cần nắm rõ quy trình thao tác và cách thức bảo quản vật tư.

Quy trình sử dụng trong tình huống khẩn cấp

• Xác định tình huống: Khi có báo động cháy và phát hiện khói, lập tức tìm đến vị trí cất giữ mặt nạ thoát hiểm.

• Mở bao bì: Mở hộp nhựa hoặc túi vải, xé màng bọc nilon hút chân không bên trong. Rút các nút cao su bảo vệ (nếu có) nằm ở hai đầu phin lọc để không khí có thể lưu thông.

• Đội mặt nạ: Dùng hai tay nong rộng phần gioăng cao su ở cổ mặt nạ, kéo trùm từ đỉnh đầu xuống sát cổ.

• Kiểm tra độ kín khít: Đảm bảo phần cao su ôm sát vào vùng da cổ, không có khe hở. Chỉnh lại phần kính chắn để có tầm nhìn rõ nhất.

• Di chuyển thoát nạn: Hít thở đều, giữ bình tĩnh, hạ thấp trọng tâm cơ thể và di chuyển men theo tường hoặc đèn chỉ dẫn dạ quang (Exit) để ra khỏi khu vực nguy hiểm.

Lưu ý về bảo quản thiết bị

• Hạn sử dụng: Thông thường, các loại mặt nạ thoát hiểm khẩn cấp được hút chân không sẽ có hạn sử dụng từ 3 năm đến 5 năm kể từ ngày sản xuất. Ban quản lý tòa nhà và người dùng cần kiểm tra định kỳ thông số trên bao bì để thay thế thiết bị hết hạn.

• Môi trường lưu trữ: Đặt thiết bị ở nơi khô ráo, tránh ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp. Không để gần các nguồn phát sinh nhiệt độ cao hoặc các khu vực ẩm ướt làm hỏng màng lọc.

• Tính nguyên vẹn: Không tự ý bóc màng nilon hút chân không nếu không sử dụng. Việc bóc vỏ sẽ làm than hoạt tính bên trong phin lọc hấp thụ độ ẩm không khí, dẫn đến mất tác dụng ngay cả khi chưa xảy ra cháy.

7/ Thanh Bình – Nhà phân phối mặt nạ chống khói PCCC đạt chuẩn kiểm định

Lựa chọn thiết bị PCCC là lựa chọn sự an toàn tính mạng, do đó, chất lượng vật tư phải được đặt lên hàng đầu. Công ty TNHH Đầu tư TM Tổng hợp Thanh Bình cung cấp trực tiếp các giải pháp vật tư an toàn lao động và thiết bị phòng cháy chữa cháy chuyên dụng cho khối doanh nghiệp, nhà thầu xây dựng và ban quản lý các tòa nhà.

Chúng tôi cung cấp đa dạng các dòng mặt nạ chống khói PCCC, mặt nạ phòng độc toàn mặt và thiết bị bảo hộ hô hấp đến từ các thương hiệu uy tín, đảm bảo đầy đủ chứng từ nguồn gốc xuất xứ (CO), chứng nhận chất lượng (CQ) và tem kiểm định của cơ quan chức năng.

Nhằm đáp ứng nhanh chóng tiến độ huy động vật tư cho các dự án tại khu vực phía Bắc, chúng tôi vận hành trực tiếp hệ thống kho bãi quy mô lớn đặt tại Khu đô thị Đại Kim và phố Xa La (Hà Nội). Hệ thống cung ứng này giúp các đơn hàng từ vài chục đến hàng ngàn thiết bị được xử lý và giao hàng tận nơi một cách hỏa tốc, đi kèm hóa đơn VAT hợp lệ phục vụ cho công tác kiểm duyệt thầu.