Phân loại các loại mặt nạ phòng độc trên thị trường hiện nay. Môi trường lao động, người công nhân có thể phải tiếp xúc với nhiều tác nhân gây hại cho hệ hô hấp như bụi mịn, khói, hơi dung môi, khí độc hoặc hóa chất. Sử dụng mặt nạ phòng độc phù hợp là một trong những giải pháp giúp hạn chế nguy cơ các chất có hại xâm nhập vào đường hô hấp trong quá trình làm việc. Tuy nhiên, trên thị trường hiện nay có rất nhiều loại mặt nạ với thiết kế và bộ lọc khác nhau, khiến người mua không dễ xác định đâu là sản phẩm phù hợp với nhu cầu thực tế. Trong bài viết dưới đây, Bảo hộ lao động Thanh Bình sẽ giúp bạn tìm hiểu chi tiết các loại mặt nạ phòng độc phổ biến trên thị trường, đặc điểm của từng loại và những tiêu chí cần lưu ý khi lựa chọn.

Nội dung chính:

Phân loại các loại mặt nạ phòng độc trên thị trường

Không phải môi trường làm việc nào cũng có cùng một nguy cơ đối với hệ hô hấp. Công nhân xây dựng có thể tiếp xúc với bụi, người thợ sơn thường gặp hơi dung môi và hóa chất, trong khi lao động tại nhà máy hóa chất có thể phải đối mặt với nhiều loại khí độc khác nhau.

Đó là lý do trên thị trường hiện nay có rất nhiều loại mặt nạ phòng độc với thiết kế, phin lọc và mức độ bảo vệ khác nhau.

Nếu chỉ nhìn vào hình dáng bên ngoài, người mua rất dễ nhầm lẫn giữa mặt nạ lọc bụi, mặt nạ lọc khí và mặt nạ lọc kết hợp. Quan trọng hơn, một chiếc mặt nạ phù hợp với môi trường này chưa chắc đã bảo vệ hiệu quả trong môi trường khác.

Theo cách phân loại phổ biến, mặt nạ lọc độc có thể được chia theo cấu tạo và khả năng bảo vệ thành các nhóm như mặt nạ nửa mặt, toàn mặt, mặt nạ lọc bụi, lọc khí, lọc kết hợp, mặt nạ cấp khí và thiết bị thở độc lập.

Mặt nạ phòng độc nửa mặt

Đúng như tên gọi, mặt nạ phòng độc nửa mặt chỉ che phủ khu vực mũi và miệng, không bao phủ mắt.

Đây là dòng sản phẩm khá phổ biến trong môi trường lao động bởi thiết kế nhỏ gọn, dễ đeo và thuận tiện khi phải làm việc trong thời gian dài.

Đặc điểm

Mặt nạ thường được làm từ cao su, silicone hoặc vật liệu đàn hồi có khả năng ôm sát khuôn mặt. Phần phin lọc có thể được thiết kế một hoặc hai bên tùy từng model.

Một số dòng cho phép tháo và thay phin lọc theo từng mục đích sử dụng.

Phù hợp với

Công việc sơn, phun sơn.
Gia công cơ khí.
Công việc có bụi.
Một số môi trường có hơi hóa chất phù hợp với loại phin lọc.
Nhà xưởng và khu vực sản xuất.

Hạn chế

Mặt nạ nửa mặt không bảo vệ mắt và toàn bộ khuôn mặt. Nếu môi trường có nguy cơ hóa chất bắn vào mắt hoặc cần bảo vệ đồng thời mắt và đường hô hấp, nên cân nhắc mặt nạ toàn mặt.

Mặt nạ phòng độc toàn mặt

Mặt nạ phòng độc toàn mặt (Full Face) có phạm vi bảo vệ lớn hơn mặt nạ nửa mặt.

Sản phẩm bao phủ mũi, miệng và đồng thời có kính bảo vệ mắt. Đây là lựa chọn phù hợp trong những môi trường vừa có nguy cơ đối với đường hô hấp vừa có bụi, hơi hoặc hóa chất có thể ảnh hưởng đến mắt.

Ưu điểm nổi bật

Che kín vùng mũi và miệng.
Có kính bảo vệ mắt.
Độ kín tốt hơn khi sử dụng đúng cách.
Có thể sử dụng với nhiều loại phin lọc tương thích.
Phù hợp với môi trường công nghiệp có yêu cầu bảo vệ cao hơn.

Ứng dụng

Mặt nạ toàn mặt thường được sử dụng trong:

Ngành sơn.
Công nghiệp hóa chất.
Gia công công nghiệp.
Xử lý chất thải.
Một số công việc có bụi và hơi hóa chất.

Khi lựa chọn, cần đặc biệt chú ý đến loại phin lọc đi kèm, bởi khả năng bảo vệ thực tế không chỉ phụ thuộc vào phần mặt nạ mà còn phụ thuộc rất lớn vào bộ lọc.

Mặt nạ lọc bụi

Đây là nhóm mặt nạ được thiết kế chủ yếu để giữ lại các hạt bụi, khói hoặc các chất dạng hạt trong không khí.

Điểm cần nhớ là:

Mặt nạ lọc bụi không đồng nghĩa với mặt nạ lọc khí độc.

Một loại mặt nạ có khả năng lọc bụi tốt chưa chắc có khả năng bảo vệ người sử dụng trước hơi dung môi hoặc khí độc.

Mặt nạ lọc bụi thường được dùng ở đâu?

Công trường xây dựng.
Xưởng gỗ.
Xưởng cơ khí.
Khai thác và chế biến vật liệu.
Công việc phát sinh bụi mịn.
Một số môi trường sản xuất công nghiệp.

Với các loại bộ lọc theo hệ thống NIOSH, các cấp N95, N99 và N100 lần lượt có hiệu suất lọc hạt tối thiểu khoảng 95%, 99% và 99,97% trong điều kiện thử nghiệm tương ứng. NIOSH cũng phân chia bộ lọc thành nhóm N, R và P dựa trên khả năng chống dầu.

Mặt nạ lọc khí và hơi hóa chất

Nếu bụi là vấn đề chính của môi trường làm việc thì mặt nạ lọc bụi có thể phù hợp. Nhưng khi nguy cơ đến từ khí hoặc hơi hóa chất, người lao động cần loại phin lọc được thiết kế cho tác nhân đó.

Các phin lọc khí thường sử dụng vật liệu hấp phụ như than hoạt tính hoặc các vật liệu chuyên dụng khác để xử lý một số loại khí, hơi nhất định. Tuy nhiên, mỗi phin lọc có giới hạn bảo vệ riêng và không thể sử dụng tùy tiện cho mọi loại hóa chất.

Một số môi trường thường cần mặt nạ lọc khí

Sơn và phun sơn.
Sử dụng dung môi.
Sản xuất hóa chất.
Xử lý một số chất có mùi hoặc hơi độc.
Một số công việc trong phòng thí nghiệm và công nghiệp.

Khi mua, cần xác định chính xác loại hóa chất mà người lao động có thể tiếp xúc trước khi lựa chọn phin lọc.

Mặt nạ lọc kết hợp bụi và khí

Đây là nhóm được thiết kế để xử lý đồng thời hạt bụi và một số loại khí hoặc hơi hóa chất.

Trong thực tế sản xuất, môi trường làm việc có thể xuất hiện nhiều yếu tố nguy hiểm cùng lúc. Ví dụ, người thợ sơn có thể vừa phải tiếp xúc với bụi sơn vừa tiếp xúc với hơi dung môi.

Trong những trường hợp như vậy, phin lọc kết hợp có thể là lựa chọn phù hợp nếu được lựa chọn đúng theo tác nhân nguy hiểm.

Ưu điểm

Kết hợp khả năng lọc hạt và khí/hơi.
Có tính ứng dụng cao trong một số môi trường công nghiệp.
Giảm nhu cầu phải sử dụng các loại thiết bị riêng biệt.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng phin lọc kết hợp có thể lọc mọi loại khí độc. Khả năng bảo vệ vẫn phụ thuộc vào cấu tạo và cấp lọc cụ thể.

Mặt nạ có bình khí độc lập – SCBA

Khác với mặt nạ lọc khí thông thường, SCBA (Self-Contained Breathing Apparatus) sử dụng nguồn khí thở được chứa trong bình mang theo người.

Người sử dụng không phụ thuộc trực tiếp vào không khí xung quanh để hít thở.

Đây là thiết bị chuyên dụng dành cho những môi trường đặc biệt nguy hiểm, chẳng hạn một số hoạt động chữa cháy, cứu hộ, cứu nạn hoặc nơi không thể dựa vào hệ thống lọc không khí thông thường.

Đặc điểm

Có bình khí thở.
Người dùng mang theo nguồn khí.
Thiết kế phức tạp hơn mặt nạ lọc độc thông thường.
Yêu cầu đào tạo và sử dụng đúng quy trình.

Đây không phải lựa chọn phổ thông cho công nhân sử dụng hàng ngày mà thường thuộc nhóm thiết bị chuyên dụng.

Mặt nạ cấp khí – Supplied-Air Respirator

Mặt nạ cấp khí sử dụng nguồn không khí từ bên ngoài thông qua hệ thống dẫn khí đến người sử dụng.

Khác với mặt nạ lọc khí, thiết bị này không đơn thuần lấy không khí môi trường rồi đưa qua phin lọc mà sử dụng nguồn khí được cung cấp từ một hệ thống riêng.

Tùy thiết kế, loại mặt nạ này có thể được sử dụng trong một số môi trường sản xuất đặc thù, nơi yêu cầu nguồn khí thở được kiểm soát.

Phân loại mặt nạ phòng độc theo số lượng phin lọc

Ngoài cách chia theo khả năng bảo vệ, người mua cũng có thể gặp hai thiết kế phổ biến là:

Mặt nạ một phin lọc

Thiết kế đơn giản, gọn và thường có trọng lượng nhẹ.
Loại này phù hợp với những công việc có mức độ bảo vệ phù hợp với thiết kế và phin lọc được nhà sản xuất quy định.

Mặt nạ hai phin lọc

Hai phin lọc được bố trí hai bên giúp phân bổ luồng khí và trọng lượng tương đối cân bằng.
Đây là thiết kế phổ biến trên nhiều dòng mặt nạ bảo hộ chuyên dụng.
Tuy nhiên, nhiều phin lọc hơn không có nghĩa là lọc được mọi loại khí độc. Yếu tố quyết định vẫn là loại phin lọc và khả năng tương thích với tác nhân nguy hiểm.

Bảng phân biệt nhanh các loại mặt nạ phòng độc

Loại mặt nạ	Phạm vi bảo vệ	Mục đích chính	Môi trường phù hợp
Nửa mặt	Mũi, miệng	Lọc bụi/khí tùy phin	Nhà xưởng, cơ khí, sơn
Toàn mặt	Mắt, mũi, miệng	Bảo vệ hô hấp và mắt	Hóa chất, sơn, công nghiệp
Lọc bụi	Đường hô hấp	Lọc hạt bụi	Xây dựng, gỗ, cơ khí
Lọc khí	Đường hô hấp	Lọc khí/hơi phù hợp	Sơn, hóa chất
Lọc kết hợp	Đường hô hấp	Lọc hạt + khí/hơi	Môi trường nhiều tác nhân
SCBA	Hệ hô hấp	Cung cấp khí độc lập	PCCC, cứu hộ
Cấp khí	Hệ hô hấp	Cấp khí từ nguồn bên ngoài	Công nghiệp chuyên dụng

Kinh nghiệm mua mặt nạ phòng độc cho công nhân

Đối với doanh nghiệp mua số lượng lớn, có thể thực hiện theo 5 bước:

Bước 1: Xác định môi trường làm việc.
Bước 2: Xác định bụi, khí, hơi hoặc tác nhân nguy hiểm mà người lao động có thể tiếp xúc.
Bước 3: Chọn kiểu mặt nạ: nửa mặt, toàn mặt hoặc thiết bị cấp khí phù hợp.
Bước 4: Chọn đúng phin lọc và kiểm tra tính tương thích.
Bước 5: Hướng dẫn người lao động đeo, kiểm tra độ kín, bảo quản và thay thế bộ lọc đúng cách.

Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp hạn chế tình trạng mua một loại mặt nạ cho tất cả công nhân dù điều kiện làm việc khác nhau.

Mua mặt nạ phòng độc chất lượng ở đâu?

Một chiếc mặt nạ phòng độc chỉ phát huy tác dụng khi đúng loại, đúng phin lọc và đúng môi trường sử dụng. Vì vậy, bên cạnh giá thành, người mua nên quan tâm đến nguồn gốc sản phẩm, thông số kỹ thuật, thương hiệu, khả năng thay thế phin lọc và tư vấn từ đơn vị cung cấp.

Bảo hộ lao động Thanh Bình cung cấp nhiều sản phẩm bảo vệ hô hấp phục vụ công nhân, nhà xưởng, công trường và các môi trường làm việc khác. Khách hàng có thể tham khảo các dòng mặt nạ, phin lọc và thiết bị bảo hộ phù hợp trên website của Thanh Bình.

Nếu chưa xác định được loại mặt nạ cần sử dụng, nên cung cấp cho đơn vị bán hàng thông tin về ngành nghề, loại hóa chất/bụi, điều kiện làm việc và thời gian tiếp xúc để được tư vấn đúng sản phẩm.

Kết luận

Thị trường hiện có nhiều loại mặt nạ phòng độc, từ mặt nạ nửa mặt, toàn mặt đến mặt nạ lọc bụi, lọc khí, lọc kết hợp và các thiết bị cấp khí chuyên dụng.

Điều quan trọng nhất không phải là mua loại mặt nạ đắt nhất mà là lựa chọn đúng thiết bị bảo vệ hô hấp dựa trên nguy cơ thực tế. Đặc biệt, cần phân biệt rõ mặt nạ lọc bụi với mặt nạ lọc khí và không sử dụng thiết bị lọc thông thường trong môi trường thiếu oxy hoặc chưa xác định được nồng độ chất độc.

Phân loại các loại mặt nạ phòng độc trên thị trường hiện nay